ZGORZELEC

Zgorzelecki herb

Zgorzelecka flaga

Zgorzelec (łuż. Zhorjelc, cz. Zhořelec, niem. Görlitz * ) - miasto powiatowe o statusie gminy miejskiej, w polskiej części Górnych Łużyc na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Obecnie w województwie dolnośląskim. Miasto to leży na granicy z Niemcami i do 1945 roku było wschodnim przedmieściem niemieckiego miasta Görlitz.

Zgorzelec jest również siedzibą gminy Zgorzelec. W latach 1975-1998 należał do województwa jeleniogórskiego.

Według danych z 30 czerwca 20042, miasto miało 33 278 mieszkańców.

Struktura powierzchni

Miasto Zgorzelec stanowi 1,89% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 20026, Zgorzelec ma obszar 15,86 km2, w tym:

• użytki rolne: 40%
• użytki leśne: 3%

Demografia

Do najbardziej znanych na świecie mieszkańców Zgorzelca należy min. Jakub Böhme (1575 - 1624) mistyk, myśliciel i teolog, który zapoczątkował nowożytną filozofię niemiecką. Jego pierwsze dzieło jest znane pod tytułami Morgen Rothe im Auffgang lub Aurora.Z powodu zamiłowania do Jakuba Bohme miasto jak i sąsiednie Gorlitz odwiedził Nicolas Cage w 2005 roku.

Historia

• na przełomie X i XI w. gród Serbołużyczan zajęty i włączony do Polski wraz z Łużycami przez Bolesława I Chrobrego; po jego śmierci przejściowo pod panowaniem margrabiów brandenburskich, następnie Czech
• 1076 - osada wraz ze wschodnią częścią Górnych Łużyc przyłączona do Czech
• 1131 - powstał gród nad Nysą Łużycką z polecenia czeskiego księcia Sobiesława
• 1303 - prawa miejskie
• 1346 - 1815 miasto-członek górnołużyckiego Związku Sześciu Miast
• 1377 - powstało oddzielne księstwo Görlitz utworzone przez króla czeskiego i cesarza niemieckiego Karola IV
• 1466 - pod panowaniem króla węgierskiego Macieja Korwina
• 1618 - 1648 - zniszczenia w czasie wojny trzydziestoletniej
• 1635 - 1815 - z Łużycami Górnymi we władaniu królów saskich
• 1815 - po kongresie wiedeńskim włączony został do Prus i stał się częścią prowincji Dolny Śląsk (Niederschlesien),
• od 1848 połączenie kolejowe z Węglińcem, od 1865 z Lubaniem i Jelenią Górą
• w czasie II wojny światowej 1939–45 obóz dla jeńców — podoficerów i szeregowych różnej narodowości (Stalag VIII A Görlitz), przez który przeszło ponad 44 tys. osób, Francuzi stanowili najliczniejszą grupę (zginęło kilka tys. jeńców, głównie sowieckich i włoskich)
• kwiecień 1945 - zacięte walki o sforsowanie Nysy Łużyckiej na północ od Zgorzelca w okolicach Toporów, miasto nie zostało dotknięte bezpośrednimi działaniami wojennymi. Wysadzenie wszystkich mostów na Nysie Łużyckiej przez oddziały SS
• 1945 - prawobrzeżna część miasta w Polsce, ustalenie granicy na Nysie Łużyckiej
• 1948 - data powstania obowiązującej nazwy miasta (zamiast Zgorzelice)
• 6 lipca 1950 podpisano tu układ zgorzelecki między PRL a NRD uznający formalnie granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej
• 1959 - 1965 - niedaleko Zgorzelca zlokalizowano odkrywkową kopalnię węgla Brunatnego Turów oraz elektrownię Turów.
• Po II wojnie światowej osiedlono tu dużą kolonię greckich uchodźców (głównie komunistycznych partyzantów), którzy szukali schronienia w Polsce po greckiej wojnie domowej 1946-1948. Łącznie ich liczba sięgała 14 tysięcy osób. Wielu z nich wróciło do Grecji po upadku dyktatury wojskowej i amnestii dla uczestników wojny. Dziś w mieście odbywa się festiwal piosenki greckiej (› Eleni) pod patronatem ambasady greckiej organizowany przez Nikosa Rusketosa.
• 2004 Zgorzelec wraz z Görlitz ubiegają się o przyznanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury
• 2006 W kwietniu Gorlitz-Zgorzelec przegrywają rywalizację o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury na rzecz Essen. Nastepna szansa to 2016 rok, wówczas o to miano będą się starać miasta z Polski.

Szukano: w zgorzelcu